Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 08.08.2025
Teoria Polityki, 2025, Nr 12/Numer Specjalny, s. 101-117
https://doi.org/10.4467/25440845TP.25.018.21989Autorzy
This article attempts a retrospective analysis of the research approaches and strategies that have served Polish political theorists as metatheoretical and methodological tools. Its structure is divided into two sections, one focusing on research approaches and the other on research strategies. The former are primarily concerned with cognitive issues in political science, while the latter deal with their object of study. The text takes into account the often implicit or merely declarative nature of methodological approaches, which, for obvious reasons, was a challenge for the analysis itself. The starting point was the traditional division of political science into empirical and normative theories. This followed directly from the distinction of the functions of science between explaining and understanding. Besides this division, constitutive for political scientists, Polish theoretical political science is shown through the prism of approaches such as interpretivism, constructivism and critical theory, as well as the most popular methodological strategies: content analysis, critical discourse theory or textual analysis.
Archer, M.S. (2015). “Morfogeneza – ramy wyjaśniające realizmu”. Trans. D. Leonarska. Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne, 10(1), pp. 16–46.
Armstrong, C. (2022). “Normative Political Theory”. In: V. Lowndes, D. Marsh, G. Stoker (eds.). Theory and Methods in Political Science. London–New York–Oxford–New Delhi–Sydney: Bloomsbury Academic.
Backer, R. (2011). “O znaczeniu kategorii typu idealnego”. In: Z. Blok (ed.). Czym jest teoria w politologii? Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Beyme, K. von (2005). Współczesne teorie polityczne. Trans. J. Łoziński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Blok, Z. (2009). O polityczności, polityce i politologii. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Blok, Z. (2011). “Teoria – teorie – wiedza teoretyczna”. In: idem (ed.). Czym jest teoria w politologii? Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Blok, Z. (2013). “Rodzaje teoretycznej wiedzy o polityce a podejścia badawcze”. In: B. Krauz-Mozer, P. Ścigaj (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Buckler, S. (2006). “Teoria normatywna”. In: D. Marsh, G. Stoker (eds.). Teorie i metody w naukach politycznych. Trans. J. Tegnerowicz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Buttolph-Johnson, J., Reynolds, H.T., Mycoff, J.D. (2010). Metody badawcze w naukach politycznych. Trans. A. Kloskowska-Dudzińska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Grad, J. (2012). “Jerzy Kmita (1931–2012) – wspomnienie”. Nauka, 3, pp. 177–188.
Grobler, A. (2006). Metodologia nauk. Krakow: Wydawnictwo Aureus; Wydawnictwo Znak.
Habermas, J. (1987). The Philosophical Discourse of Modernity. Trans. F. Lawrence. Cambridge: Polity Press.
Haman, J. (2013). “Metody podziału wpływów i stanowisk między podmioty polityczne w świetle teorii wyboru społecznego”. In: B. Krauz-Mozer, P. Ścigaj (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Krakow: Księgarnia Akademicka.
Hudzik, J. (2011). “Teoria polityki w komentarzach filozoficznych i metodologicznych”. In: Z. Blok (ed.). Czym jest teoria w politologii? Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Hudzik, J. (2018). “Krytyczna teoria polityki – portret zwielokrotniony”. Teoria Polityki, 2, pp. 31–52.
Jasiński, M. (2013). “Łączenie się i podział koalicji w świetle teorii gier oceanicznych”. In: B. Krauz-Mozer, P. Ścigaj (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Karwat, M. (1980). Podmiotowość polityczna. Humanistyczna interpretacja polityki w marksizmie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Karwat, M. (2009). “Syndromatyczny charakter przedmiotu nauki o polityce”. In: K.A.
Wojtaszczyk, A. Mirska (eds.). Demokratyczna Polska w globalizującym się świecie. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Karwat, M. (2010). “Polityczność i upolitycznienie. Metodologiczne ramy analizy”. Studia Politologiczne, 17, pp. 63–88.
Karwat, M. (2011). “Rodzaje teorii w nauce o polityce”. In: Z. Blok (ed.). Czym jest teoria w politologii? Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Karwat, M. (2012). O karykaturze polityki. Warszawa: Muza.
Karwat, M. (2016). “Politologia – między akademickością, użytkowością i medialnością”. Studia Krytyczne, 3, pp. 101–119.
Karwat, M., Mikołajczyk, M. (eds.) (2017). Politologii model krytyczny. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Klementewicz, T. (1991). Spór o model metodologiczny nauki o polityce. Warszawa: ISP PAN.
Klementewicz, T. (2011). Rozumienie polityki: zarys metodologii nauki o polityce. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Klementewicz, T. (2013a). Geopolityka trwałego rozwoju. Ewolucja cywilizacji i państwa w trakcie dziejotwórczych kryzysów. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Klementewicz, T. (2013b). “Politolog w labiryncie paradygmatów – pułapki eklektyzmu”. In: B. Krauz-Mozer, P. Ścigaj (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Klementewicz, T. (2017). “Nauka dworska czy krytyczna? Socjoekonomiczny eskapizm polskiej politologii”. In: M. Karwat, M. Mikołajczyk (eds.). Politologii model krytyczny. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Klementewicz, T. (2018). “Wierzący, ale niepraktykujący. Neutralność ideologiczna jako alibi naukowości postpolitycznej politologii”. Teoria Polityki, 2, pp. 85–104.
Kmita, J. (1976). Wykłady z logiki i metodologii nauk. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Krauz-Mozer, B. (2005). Teorie polityki. Założenia metodologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Krauz-Mozer, B. (2011). “Teoretyzowanie w politologii w progu XXI wieku”. In: Z. Blok (ed.). Czym jest teoria w politologii? Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Krauz-Mozer, B. (2013). “Metodologia jako forma samowiedzy badawczej”. In: Ł. Młyńczyk, B. Nitschke (eds.). Aspekty metodologiczne oraz teoretyczne w subdyscyplinach politologii. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO.
Krauz-Mozer, B., Ścigaj, P. (2013). “Sklep z podróbkami? Podejścia badawcze i metodologie w naukach o polityce”. In: eidem (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Lissowski, G. (2014). “Wymiana głosów w zgromadzeniu decyzyjnym”. In: Ł. Młyńczyk, B. Nitschke (eds.). Aspekty metodologiczne oraz teoretyczne w subdyscyplinach politologii. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO.
Marsh, D. (2022). “Meta-Theoretical Issues”. In: V. Lowndes, D. Marsh, G. Stoker (eds.). Theory and Methods in Political Science. London–New York–Oxford–New Delhi–Sydney: Bloomsbury Academic.
Mikołajczyk, M. (2013). “Myśl polityczna a dyskurs. Podejście rozumiejące w badaniach komunikacji politycznej okresu PRL”. In: Ł. Młyńczyk, B. Nitschke (eds.). Aspektymetodologiczne oraz teoretyczne w subdyscyplinach politologii. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO.
Mikołajczyk, M. (2018). “Wyobrażone, przedstawione, postrzegane. Polityczny kicz i jego polskie przykłady”. Studia Politologiczne, 50, pp. 408–432.
Minkner, K. (2012). O filmach politycznych. Między polityką, politycznością i ideologią. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Minkner, K. (2014). “Problem polityczności jako metateoretyczne wyzwanie dla politologii”. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 43, pp. 7–22.
Minkner, K. (2023). “Dualizmy a pojęcie tego, co polityczne. Teoretyczne rozważania o politycznym znaczeniu myślenia binarnego”. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 77, pp. 7–28.
Młyńczyk, Ł. (2011). “The Possibilities of Employing the Paradigm of Coincidence in Contemporary Political Science Research”. Athenaeum. Polish Political Science Studies, 30, pp. 50–63.
Młyńczyk, Ł. (2015a). “Metateoretyczna analiza arkusza recenzyjnego czasopisma indeksowanego Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne”. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 47, pp. 43–62.
Młyńczyk, Ł. (2015b). Między kreatywnością a próżnowaniem. Polityczność dwóch typów idealnych. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Młyńczyk, Ł. (2018). “Jeszcze sztuka czy już polityka? Polityczność i religijność a granice wolności wypowiedzi artystycznej w dyskusji na schodach przed wejściem do teatru”. Studia Politologiczne, 50, pp. 72–90.
Opałek, K. (1986). Zagadnienia teorii prawa i teorii polityki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Opałek, K. (ed.) (1989). Elementy teorii polityki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ozimek-Hanslik, M. (2023). Spory o polityczność: pomiędzy dyskursami naukowymi i ideologicznymi. Studium teoriopolityczne. Studia i Monografie no. 631. Opole: Uniwersytet Opolski.
Pierzchalski, F. (2013). “Metoda abdukcji oraz jej zastosowanie na gruncie nauki o polityce”. In: B. Krauz-Mozer, P. Ścigaj (eds.). Podejścia badawcze i metodologie w nauce o polityce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Pierzchalski, F. (2017a). “Politologia krytyczna – źródła i kontynuacje krytycznego paradygmatu badań w naukach o polityce”. In: M. Karwat, M. Mikołajczyk (eds.). Politologii model krytyczny. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Pierzchalski, F. (2017b). “Wyobraźnia twórcza – o źródłach teoretyzowania w naukach o polityce”. Teoria Polityki, 1, pp. 25–43.
Polakowski, M. (2014). “Znaczenie interpretacji w politologii. Zarys interpretacjonistycznej teorii polityki”. In: Ł. Młyńczyk, B. Nitschke (eds.). Aspekty metodologiczne oraz teoretyczne w subdyscyplinach politologii. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO.
Porębski, L. (2014). “Obmacując słonia, czyli czy istnieje jedna nauka o polityce?”. In: Ł. Młyńczyk, B. Nitschke (eds.). Aspekty metodologiczne oraz teoretyczne w subdyscyplinach politologii. Toruń: Wydawnictwo Naukowe GRADO.
Schmitt, C. (2000). Teologia polityczna i inne pisma. Trans. M.A. Cichocki. Kraków: Znak.
Skarzyński, R. (2012). Od chaosu do ładu. Carl Schmitt i problem tego, co polityczne. Warszawa: von Borowiecky.
Ścigaj, P., Bukowski, M. (2012). “Zastosowanie analizy zawartości w badaniach politologicznych”. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 36, pp. 11–27.
Topolski, J. (1978). Rozumienie historii. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Topolski, J. (1984). Metodologia historii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Woleński, J. (2014). “Spor o status metodologiczny nauki o polityce (tekst z 1975 roku po korekcie językowej)”. In: R. Skarzyński (ed.). Przedmiot poznania politologii. Podstawy dyscypliny nauki. Białystok: Temida 2.
Informacje: Teoria Polityki, 2025, Nr 12/Numer Specjalny, s. 101-117
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Uniwersytet Warszawski
Polska
Publikacja: 08.08.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
AngielskiLiczba wyświetleń: 305
Liczba pobrań: 518